Het verhaal is een tragedie in haar eigen leven, verwoestend voor haar drie kinderen en een noodzakelijke spiegel voor het type samenleving waarin we leven.
Elke dag zijn er vrouwen en meisjes die slachtoffer worden van seksueel misbruik, maar voorbij de grens van verontwaardiging komen we nooit. Zo zijn femicide en eerwraak ook alomtegenwoordig geworden.
Ik heb het verhaal van Gisèle Pelicot in een ruk uitgelezen en daarbij heb ik vaak gehuild. De verbazing en machteloosheid herken ik, want heel vaak hebben slachtoffers me hun verhaal verteld. Opdat we ermee iets zouden doen. De juiste wetgeving. De juiste aanpak. Maar het geweld dat we moeten stoppen, blijft hardnekkig.
Gisèle Pelicot geeft vrouwen hoop
Wat Gisèle Pelicot overkwam en hoe ze daarmee omging, is uitzonderlijk moedig. De pijn is meer dan universeel. Door "Ode aan het leven" te schrijven, geeft ze hoop aan ontzettend veel vrouwen die nog in de schaduw van daders staan en het gevoel hebben dat hun stem nooit zal worden gehoord, hun pijn nooit herkend.
Kleine Gisèle groeide op zoals elk ander meisje van haar leeftijd in Duitsland en werd verliefd op een monster genaamd Dominique Pelicot. Tientallen jaren later leert ze de man pas echt kennen. In haar boek schrijft ze over de beelden die de politie haar toonde, hoe ze daar een vrouw ziet die levenloos lijkt. Hoe een onbekende man bij haar binnendringt, in haar eigen bed. Thuis, waar het veilig had moeten zijn. Vervolgens een brandweerman met zijn jas nog aan. En nog veel andere mannen van allerlei kleuren en vormen. De vrouw is hun speelgoed met de toestemming van de echtgenoot, die haar regelmatig voor hen drogeert.
Als de politie haar voorzichtig alle foto’s op de computer van haar man laat zien, gelooft Gisèle Pelicot eerst niet dat zij de vrouw is die erop staat. Ze wil verdwijnen. Ze wil dat de tijd stopt. Op het moment zelf kan niemand zoiets verwerken. Ze hoort zichzelf antwoorden op de automatische piloot wanneer de agent vraagt of ze aangifte wil doen: "Ja. Ja." Ze beseft dat het haar eigen stem is die ze hoort, en weet zo dat zij die vrouw is. Die vrouw op de beelden die door vreemden in het echtelijke bed wordt misbruikt voor de lol.
Boek "Ode aan het leven" wereldwijd bekend
Dit is nu haar leven en Gisèle moet het verwerken. Ze moet overeind blijven, voor haar kinderen aan wie ze het nog moet vertellen. In haar boek is Gisèle een vrouw met klasse die altijd kwetsbaar is. Ze stort vaak in, maar kiest op geen enkel moment voor puur slachtofferschap. Ze weet wat er gebeurd is. Ze vecht voor gerechtigheid en ze wil dat de schaamte van kant verandert. Ook voor alle andere vrouwen.
Tegelijkertijd is het om gek van te worden. Al die tijd dat ze vergeetachtig was, haar ledematen niet goed kon voelen, haar arm soms niet meer kon controleren, dingen incoherent herhaalde, dacht dat ze net zoals haar eigen moeder een hersentumor had en zou sterven, bleek de oorzaak dus de drugs die Dominique Pelicot, de echtgenoot die ze vertrouwde, gebruikte om haar te controleren. Zelfs een hersenscan kon de arme vrouw niet overtuigen van het feit dat ze géén hersentumor had. Hoe wreed.
Het verhaal van Gisèle Pelicot is wereldwijd bekend en haar boek heet niet voor niets "Ode aan het leven". Ze wil hoop geven. Hoe kom je terug van zo’n nachtmerrie? Ze wil de hand van andere slachtoffers vasthouden en met hen terug naar de mooie kant van het leven wandelen. Maar de wereld zelf gaat niet vooruit.
De slachtoffers stapelen zich op. Vermoord, thuis door eigen man of eigen familie. Vermoord in een park terwijl ze aan het joggen was. Vermoord op straat. Teruggevonden in een kanaal. Gedrogeerd en aangerand tijdens een festival. Vermoord in Brussel. Noem maar op.
Vandaag de dag integreren talloze meisjes de risico’s in hun dagelijks leven. Het is om wanhopig van te worden. Uit onderzoek bleek vaak dat bijna 50 procent van de mensen vindt dat het slachtoffer van verkrachting zichzelf nader moet verklaren: wat was ze aan het doen, hoe ging ze gekleed, wat had ze gedronken, ... Het slachtoffer is de dader.
Afgelopen week was er een stille mars in Brussel voor een van de laatste slachtoffers van femicide die nog in de krant stond. Gloria Odia. 24 jaar oud. Vermoord in Brussel. Om maar te zwijgen over alle anderen die het nieuws niet haalden. België is toch het eerste Europese land dat een wet rond femicide aannam, en dat was in 2023. Gloria had niet moeten sterven. Andere vrouwen die verkracht en vermoord werden ook niet.
Verkrachting als wapen in oorlogstijd
Verkrachting is een van de zwaarste misdaden die er bestaan. Het is een middel om mensen te overheersen en hun zelfbeschikking te ontnemen. Het is een wapen dat in oorlogstijd wordt ingezet en de ergste schending betekent. Het is een misdaad die onschuldige mensen berooft van hun macht, lichamelijke integriteit, zelfvertrouwen, gevoel van eigenwaarde en gevoel van veiligheid. Soms van hun leven. Slachtoffers en hun familie en vrienden voelen zich al te vaak in de steek gelaten.
De manier waarop we omgaan met daders van verkrachting en seksueel misbruik zegt veel over een samenleving. Een ode aan het leven kan alleen slagen als we als samenleving leren van onze fouten en vrouwen helpen hun eigenwaarde terug te vinden. Ook Gisèle Pelicot verdient dat sprankje hoop. Voor mij is haar boek geen ode aan het leven, maar een smeekbede voor echte verandering.
Deze column verscheen op zaterdag 11 april 2026 in De Telegraaf.
