Kazem Gharibabadi kraamt onzin uit
Dat de man in kwestie dergelijke onzin durfde uit te kramen - enkele weken nadat het Iraanse regime vele duizenden demonstranten die juist de straat op gingen voor meer democratie had afgeslacht - is al behoorlijk hallucinant.
Dat hij daarvoor ook nog eens een podium kreeg op de vergadering van de Mensenrechtenraad van de Verenigde Naties – in theorie de belangrijkste mensenrechteninstantie ter wereld - tart natuurlijk alle verbeelding.
"António Guterres feliciteerde Iran met Islamitische Revolutie"
Zo mogelijk nog erger was de vaststelling dat de meeste vertegenwoordigers van andere landen tijdens de bewuste toespraak voor de VN-Mensenrechtenraad ook gewoon op hun plaats beleven zitten. Vooraf hadden actievoerders opgeroepen om de zaal te verlaten zodra de Iraanse minister het podium betrad.
Later die dag verscheen Gharibabadi ook nog op de VN-conferentie over ontwapening in Genève, waar hij na afloop werd gefotografeerd terwijl hij VN-secretaris-generaal António Guterres persoonlijk begroette en hem de hand schudde. Diezelfde Guterres had het eerder al gepresteerd om de Iraanse regering te feliciteren met de verjaardag van de Islamitische Revolutie.
De vaststelling is niet nieuw, maar ze werd de voorbije weken dus wel nog eens stevig extra gevoed: de Verenigde Naties hebben een groot probleem. Hoe kan je enerzijds volhouden de mensenrechten te verdedigen en anderzijds legitimiteit en zichtbaarheid blijven geven aan mensen en landen die diezelfde mensenrechten al jarenlang met de voeten treden?
Het is alsof je de brandveiligheid in een gebouw laat controleren door een veroordeelde pyromaan.
En hoe leg je uit dat je universele waarden bewaakt wanneer het weken heeft geduurd alvorens je zelfs nog maar heel schuchter durfde uit te spreken over de slachtpartijen in Iran? Hoe kan je, ondanks een hele rits zeer controversiële uitspraken en het groeiende verzet tegen haar in Europa, toch blijven vasthouden aan een figuur zoals Francesca Albanese als speciaal VN-rapporteur voor de Palestijnse gebieden?
"Eenzijdig rapport over Israël"
Alsof het nog niet volstond dat de VN de voorbije jaren vooral het ene na het andere zeer eenzijdige rapport over Israël afleverden.
Ook structureel is er al jarenlang een probleem: in tal van VN-organen zitten landen die een regelrechte aanfluiting zijn van de waarden waarvoor de VN beweert te staan. Niet zelden zijn dat echte schurkenstaten, die een even grote vinger in de pap hebben in de VN-besluitvorming als landen waar democratisch verkozen regeringen aan de macht zijn.
Ooit fungeerden de VN als een soort van moreel kompas voor de internationale gemeenschap. Ontstaan uit de puinhopen van de Tweede Wereldoorlog, vanuit het idee 'nooit meer'. Nooit meer genocide, nooit meer grootschalige vernietigingsoorlogen, nooit meer onverschilligheid tegenover massaal menselijk leed.
Geweld in Gaza
Anno 2026 gaat de organisatie evenwel ten onder aan politieke verlamming, selectieve verontwaardiging en interne tegenstrijdigheden. De VN waren er wel als de kippen bij om de mensenrechtenschendingen en het soms onaanvaardbare militaire geweld in Gaza te veroordelen en weg te zetten als een genocide. Maar toen in Soedan een zo mogelijk nog gruwelijker conflict escaleerde, waarbij moslims niet de slachtoffers maar de daders waren, bleef het maandenlang stil.
Ook toen eind vorig jaar het verzet in Iran tegen een islamitische dictatuur, die de bevolking al ruim 45 jaar onderdrukt en vrouwen tot tweederangspersonen degradeert, opnieuw oplaaide, bleef het oorverdovend stil bij de VN. Sancties of concrete maatregelen vanuit de Veiligheidsraad bleven uit, geblokkeerd door geopolitieke belangen en vetorechten.
Anti-westerse selectiviteit
Hoeveel krediet en geloofwaardigheid, maar net zo goed financiële steun, moeten we nog geven aan een internationale instelling die vooral aantoont dat internationale normen niet of enkel zeer selectief afdwingbaar zijn?
Niet geheel verrassend trokken de VS begin dit jaar al hun conclusies: zij beslisten zich uit tientallen VN-organisaties terug te trekken. Een bijzonder drastische stap, maar misschien ook een noodzakelijk signaal.
De wijze waarop de VN vandaag functioneert, voedt alleen maar het cynisme. Niet alleen bij burgers in westerse democratieën, maar ook bij mensen die gebukt gaan onder een autoritair regime en die hun hoop richten op grote internationale organisaties met enig moreel gezag.
Het probleem zit niet enkel in de inhoud van specifieke resoluties, maar net zo goed in het bredere gevoel van anti-westerse selectiviteit.
Wanneer de ene staat herhaaldelijk publiekelijk wordt berispt, terwijl andere staten met vergelijkbare of ernstigere misstanden grotendeels buiten schot blijven, ontstaat de indruk dat geopolitiek belangrijker is dan principe. Universele normen kunnen niet selectief worden toegepast.
Deze column verscheen op zaterdag 28 februari 2026 in De Telegraaf.
