Je kan er haast gif op innemen: in elk persbericht of interview over de overstap naar halal vallen na twee of drie regels gegarandeerd al de termen 'diversiteit' en 'diversificatie'.
Voor de vegetarische consument is er een vegetarisch aanbod, voor wie graag op de kilo’s let is er een uitgebreid aanbod caloriearme of light-producten, en voor de moslimklant is er halal.
Halal-menu KFC of Five Guys is helemaal niet 'inclusief'
Dat is natuurlijk onzin. Een honderd procent halal-aanbod in een restaurant legt een religieuze norm op aan álle bezoekers. Biedt een restaurant, naast de traditionele kaart, ook nog vegetarische of light-alternatieven aan, dan kunnen klanten daar nog altijd zélf beslissen over hun keuze. Ook een stevige steak of een vette hamburger blijft er een optie.
Dat is dus wél een inclusief beleid: iedereen is welkom, en er is voor ieder wat wils. Niemand wordt gedwongen een bepaalde lijn of norm te volgen. En al zeker geen norm die ook nog wordt voorgespiegeld als de enige juiste en zuivere, en tegelijk tal van andere opties – bijvoorbeeld alcoholische dranken of varkensvlees – uitsluit.
Wie voor halal kiest – nu dus ook restaurantketens zoals KFC of Five Guys – opteert er ook voor om zich te onderwerpen aan een exclusieve norm die uitgaat van een godsdienst die het niet al te nauw neemt met de vrouwenrechten, met de opinies van andersdenkenden of met dierenrechten. Allesbehalve inclusief dus.
Last but not least verhogen dergelijke grote ketens – of supermarkten, want zo zijn er intussen al meer dan voldoende – ook de sociale druk op moslims die zich níet willen onderwerpen aan streng-islamitische regels. Als halal zich nu ook doorzet in niet-moslimlanden dan lijkt dit meer dan ooit de norm, het nieuwe normaal voor álle moslims. En niet-halal ondernemers worden buitengesloten.
Five Guys halal Frankrijk: een groeiende verschuiving
De Franse antropologe en islam-specialiste Florence Bergeaud-Blackler schreef onlangs een boek over de onwaarschijnlijke snelle opmars van de bredere halal-economie in West-Europa, niet in de laatste plaats in Frankrijk.
In Le Djihad par le marché legt ze uit hoe de halal-industrie onze samenleving almaar meer kneedt naar de eisen en normen van de radicale islam. "In de jaren tachtig van de vorige eeuw was er hier amper sprake van halal-producten", geeft de Franse antropologe aan. "Vandaag zit halal overal. In de voedingsindustrie, uiteraard, maar net zo goed in de cosmetische sector, in huishoudelijke producten, toerisme, noem maar op. Dit wordt dan verkocht als een inclusieve aanpak die de diversiteit in onze samenleving omarmt, maar in werkelijkheid gaat het natuurlijk om net het tegenovergestelde: het is een religieuze norm die anderen juist uitsluit."
Maar halal is, zo waarschuwt ook zij, net zo goed uitgegroeid tot een controle-instrument. Niet enkel voor producten die je bij de slager of in de supermarkt terugvindt, maar ook voor het gedrag van de consument. Het is, via het etiket van de 'moslim-consument', een glijmiddel geworden voor de verspreiding van de radicale islam.
De keuze voor halal wordt vandaag niet zelden verkocht als een gemakkelijkheidsoplossing: waarom zouden niet-moslims – zelfs al zijn die ruim in de meerderheid – zich daar dan tegen moeten verzetten?
Zo krijgen alle kindjes in een kinderdagverblijf in het Oost-Vlaamse Dendermonde – dat nota bene wordt uitgebaat door de overheid – sinds kort enkel nog halalvoeding op hun bord. Varkensvlees staat er bijvoorbeeld niet meer op het menu. Welgeteld twaalf ouders – niet bepaald een meerderheid op een totaal van 110 kinderen – hadden die wens op tafel gelegd. Wie past zich nu aan?
Halalvoeding kinderdagverblijf Dendermonde
Een lokale liberale politicus vond die beslissing op de koop toe ook nog verdedigbaar: kindjes die geen halal-maaltijden wensten, konden desnoods ook een vegetarische schotel kiezen, zo klonk het. Dat is niet alleen bijzonder grof, het klinkt ook veel onschuldiger dan het is.
Naarmate halal meer de norm wordt, leidt het ertoe dat almaar meer mensen en bedrijven zich hier noodgedwongen moeten aanpassen aan die strikt religieuze praktijk. Achter elk halal-product zit immers een hele economische keten, waarin alle leveranciers en producenten hun productieproces ook halal moeten maken.
Velen doen dat uiteindelijk ook. Ze gaan dus omwille van puur economische motieven mee in een almaar radicaler religieus verhaal, gebaseerd op uitsluiting van andersdenkenden.
Gescheiden zwemuurtjes en sportles voor vrouwen
Dat kan en mag in een vrije en seculiere samenleving nooit de bedoeling zijn. Van halal-maaltijden over hoofddoeken in openbare functies tot gescheiden zwemuurtjes of sportlessen voor vrouwen: wie beweert dat dit alles bijdraagt aan een 'inclusieve' maatschappij liegt.
Wat we nodig hebben is een integratiebeleid dat een dam opwerpt tegen de sluipende islamitische radicalisering en moslims ook een keuze geeft om zich te bevrijden van de verstikkende religieuze verdrukking.
Deze column verscheen op zaterdag 17 januari 2026 in De Telegraaf.
